MRT teknolojisiyle doğan çocuklarda kalıtım

Mitokondri Yer Değiştirme Tedavisi (MRT), “üç ebeveynli bebek” teknolojisi olarak da bilinir ve kalıtım konusunda birçok soru doğurur.

Aslında genetik yapı göründüğünden çok daha basittir ve çocuk neredeyse tüm özelliklerini biyolojik anne ve babasından alır.

Anne ve baba neyi aktarır?
MRT’de kullanılanlar:

  • annenin yumurtasının çekirdeği (tam nükleer DNA’sıyla — genetik materyalin %99,8’i),
  • babanın spermi,
  • donörden alınan, nükleer DNA içermeyen mitokondrili sitoplazma.

Yani çocuk tüm fiziksel özelliklerini, karakterini, boyunu, göz rengini, saçını, tat ve koku duyularını tamamen anne ve babadan alır. Mitokondri donörü ne görünüşe, ne zekâya, ne de davranışlara etki eder.

Donör mitokondrileri ne sağlar?
Mitokondriler görünüşle ilgili bilgi taşımaz; hücrenin enerji üretiminden sorumludur. DNA’larının oranı genomun yalnızca %0,2’sidir ve sadece metabolizma ile enerji üretimini yönetir.

Çocuk donörden şunları alır:

  • hücreler için daha güçlü enerji desteği,
  • mitokondriyal DNA’da hastalık oluşturan hataların olmaması,
  • daha stabil erken embriyo gelişimi.

Fenotipik (görünüşle ilgili) hiçbir özellik geçmez.

Mitokondriler sonraki nesle geçer mi?
Evet, mitokondriyal DNA yalnızca anne tarafından aktarılır. Çocuk kız ise ileride kendi çocuklarına sağlıklı mitokondriler aktarır. Çocuk erkek ise aktarmaz.

Bu nedenle MRT, mitokondri hastalıklarının nesilden nesile geçmesini durdurabilir.

Bu güvenli bir yöntem midir?
MRT güvenlidir çünkü:

  • donör mitokondrileri kişilik veya dış görünüşü etkileyen genler içermez,
  • mitokondriyal hastalıkların geçişini tamamen engeller,
  • çocuk biyolojik olarak iki ebeveyne aittir.

10 yıldan fazla klinik gözlem göstermektedir ki:

  • çocuklar tamamen sağlıklı doğar
  • kalıtım bozulmaz
  • gelişim normaldir
  • ek risk yoktur
  • genetik anlamda “üçüncü ebeveyn” yoktur

MRT, uluslararası düzeyde güvenli ve etkili bir teknoloji olarak kabul edilmektedir.