Embriyolog embriyonuza baktığında ne görür?
Laboratuvardan gelen fotoğrafta anne-baba adayları, içinde anlaşılması güç yapılar bulunan küçük bir daire görür. Ancak bir embriyolog için aynı görüntü çok daha fazlasını embriyonun nasıl geliştiğini, hangi hızda bölündüğünü, yapılarının ne kadar düzgün oluştuğunu ve transfer ya da kriyoprezervasyon için hazır olup olmadığını anlatabilir.
Ancak en deneyimli embriyoloğun bile gözleriyle göremeyeceği şeyler vardır.
İlk saatler: Döllenme gerçekleşti mi?
Embriyoloğun işi, embriyo hastaların görmeye alışık olduğu blastosist fotoğraflarındaki görünüme ulaşmadan çok önce başlar. Döllenmenin ardından uzman, sürecin normal şekilde gerçekleşip gerçekleşmediğini değerlendirir. En önemli belirtilerden biri, anne ve babaya ait iki pronükleusun görülmesidir. Bu, laboratuvarın yeni bir embriyonun gelişmeye başladığına dair ilk doğrulamalarından biridir.
Ardından hastalar için çoğu zaman bekleyişin en uzun günlerine dönüşen süreç başlar.
İkinci günde embriyo kendi hikâyesini anlatmaya başlar
Embriyo bölünmeye başlar: Bir hücre ikiye, ardından dörde, sekize dönüşür… Ancak embriyolog yalnızca hücreleri saymaz. Bölünmenin hızını ve şeklini, blastomerlerin simetrisini, fragmantasyon derecesini ve diğer morfolojik özellikleri değerlendirir. Önemli olan yalnızca belirli bir anda kaç hücrenin görüldüğü değil, gelişimin beklenen aşamayla uyumlu olup olmadığıdır.
Bu nedenle, uzman olmayan birinin gözünde neredeyse aynı görünen iki embriyo, bir embriyolog için oldukça farklı olabilir.
Beşinci gün: Büyük seçimin zamanı
Yaklaşık beşinci veya altıncı günde embriyoların bir kısmı blastosist aşamasına ulaşır. Bu aşamada yapıları çok daha karmaşık hâle gelmiştir. Embriyolog blastosistin genişleme derecesini, daha sonra embriyonun gelişeceği iç hücre kitlesini ve plasentanın oluşumuna katkıda bulunacak hücrelerden oluşan trofoektodermi değerlendirir.
Hastalar için gizemli görünen 4AA, 4AB veya 5BB gibi ifadeler de buradan gelir. Bunlar “gelecekteki bebeğin notu” değildir. Belirli bir blastosistin gelişimin bu aşamasında nasıl göründüğünü tanımlamak için kullanılan laboratuvar sınıflandırmalarıdır. Ve asıl ilginç nokta da burada başlar.
Güzel görünen bir embriyo genetik olarak sağlıklı olduğu anlamına gelmez
Embriyolog mikroskop altında morfolojiyi, yani embriyonun nasıl göründüğünü ve geliştiğini değerlendirir. Ancak yalnızca blastosiste bakarak kromozom sayısını belirleyemez.
Morfolojisi mükemmel görünen bir embriyoda kromozomal bozukluklar bulunabilir. Bunun tam tersi de mümkündür: Morfolojik olarak en yüksek değerlendirmeyi almayan bir blastosist öploid olabilir.
Bu nedenle, embriyonun güzel bir fotoğrafını onun “genetik pasaportu” olarak görmek doğru değildir. Kromozomal durum hakkında bilgi edinmek için, uygun endikasyonlar ve klinik karar olduğunda PGT-A gibi ayrı yöntemler kullanılabilir.
Peki embriyolog gelecekteki bebeği görebilir mi?
Hayır. Ve bu, modern embriyolojinin belki de en önemli sınırlarından biridir. Mikroskop altında gelecekteki çocuğun karakterini, yeteneklerini, zekâsını veya kime benzeyeceğini görmek mümkün değildir. Ayrıca laboratuvar değerlendirmesi en yüksek olan embriyonun mutlaka gebelikle sonuçlanacağını garanti etmek de mümkün değildir. Embriyolog geleceği tahmin etmekle değil, olasılıklar ve biyolojik özelliklerle çalışır.
Bu nedenle “en iyi embriyo” ifadesi aslında “gelecekteki kusursuz çocuk” anlamına gelmez. Bu ifade, o anda mevcut kriterlere göre doktorların ve embriyologların sonraki adımları belirlemesine yardımcı olan özelliklere sahip embriyoyu ifade eder.
Tek bir fotoğrafın arkasında beş günlük gözlem vardır
Anne-baba adayları blastosistlerinin fotoğrafını aldıklarında yalnızca tek bir kare görürler. Embriyolog ise çok daha fazlasını görür: Döllenmiş bir yumurta hücresiyle başlayan ve birkaç gün içinde onlarca hücre bölünmesi ile karmaşık biyolojik değişimlerden geçen bir hikâyeyi.
Ve belki de üreme tıbbının en büyüleyici yanlarından biri tam olarak budur: Hastanın mikroskop altında küçücük bir nokta gördüğü yerde, embriyolog potansiyel yeni bir yaşamın hikâyesinin ilk sayfalarını okumaya başlamıştır.
