Taşıyıcı Annelik: Ukrayna mı, Dünya mı?

Taşıyıcı annelik artık nadir bir uygulama olmaktan çıktı. Dünyadaki binlerce çift için genetik olarak kendilerine ait bir çocuk sahibi olmanın tek yolu budur. Ancak bazı ülkelerde taşıyıcı annelik tamamen yasakken, bazı ülkelerde yasa ile açıkça düzenlenmiş ve hatta yabancılar için bile erişilebilir durumdadır.

Bu nedenle gelecekteki ebeveynler bugün yalnızca kliniği değil, programın gerçekleştirileceği ülkeyi de seçiyor.

Farklı ülkeler taşıyıcı anneliğe nasıl yaklaşıyor?

Dünyada üç temel model vardır:

  • tamamen yasak;
  • yalnızca “özgeci” taşıyıcı anneliğe izin veriliyor;
  • yasal ve düzenlenmiş ticari taşıyıcı annelik.

Avrupa’daki ülkelerin çoğunda taşıyıcı annelik yasaktır. Örneğin Fransa, Almanya, İtalya, İspanya ve İsviçre’de her türlü taşıyıcı annelik programı yasa dışıdır. Bu ülkelerde yapılan sözleşmelerin bile hukuki geçerliliği yoktur ve doğumdan sonra taşıyıcı anne çocuğun yasal annesi kabul edilir.

Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya ve bazı Avrupa ülkelerinde yalnızca “özgeci” taşıyıcı anneliğe izin verilmektedir. Bu, taşıyıcı annenin masrafların karşılanması dışında herhangi bir ücret alamayacağı anlamına gelir. Bu nedenle taşıyıcı anne bulmak çok zordur ve bekleme süresi yıllar sürebilir.

ABD’de taşıyıcı annelik yasaldır, ancak mevzuat eyaletten eyalete büyük ölçüde değişir. 2026 yılında taşıyıcı annelik sözleşmeleri 31 eyalette resmi olarak tanınırken, 17 eyalette net kurallar yoktur ve bazı eyaletlerde bu tür anlaşmalar geçersiz sayılabilir. Bu da programı daha pahalı ve hukuki açıdan daha karmaşık hale getirir.

Ukrayna neden taşıyıcı anneliğin başlıca merkezlerinden biri olmaya devam ediyor?

Çoğu ülkenin aksine, Ukrayna 20 yılı aşkın süredir taşıyıcı annelik konusunda net bir yasal çerçeveye sahiptir.

Ukrayna’da taşıyıcı annelik 2002 yılından beri resmen yasaldır. Kanun, ebeveyn olarak taşıyıcı anneyi değil, doğrudan evli çifti tanır. Gelecekteki ebeveynlerin isimleri doğum belgesine ilk günden itibaren yazılır ve taşıyıcı annenin çocuk üzerinde ebeveynlik hakkı yoktur.

Ayrıca Ukrayna’da:

  • donör yumurta ve sperm kullanımı yasaldır;
  • taşıyıcı annelik IVF programları ile birleştirilebilir;
  • doğumdan sonra ayrıca mahkeme kararı gerekmez;
  • yasa, gelecekteki ebeveynlerin haklarını doğrudan korur.

Bu nedenle Ukrayna uzun yıllardır uluslararası taşıyıcı annelik programları için en popüler ülkelerden biri olmuştur.

Ukrayna’daki kısıtlamalar nelerdir?

Esnek mevzuata rağmen Ukrayna’da bazı şartlar vardır. Taşıyıcı annelik yalnızca resmi olarak evli bir kadın ve erkek için mümkündür. Ayrıca gelecekteki ebeveynlerden en az birinin çocukla genetik bağı olması gerekir. Bekâr kişiler ve eşcinsel çiftler şu anda Ukrayna’da resmi olarak bu programa katılmamaktadır.

Neden birçok yabancı özellikle Ukrayna’yı seçiyor?

Bunun başlıca nedeni üç faktörün birleşimidir:

  • açık ve net bir yasa;
  • ABD veya Kanada’ya kıyasla daha düşük maliyet;
  • çocuk için belgelerin hızlı bir şekilde düzenlenebilmesi.

Batı ülkelerinin çoğunda, çocuk doğduktan sonra ebeveynliği kanıtlamak, ayrıca mahkemeye gitmek veya yeni belgeler için aylarca beklemek gerekir. Ukrayna’da ise bu süreç genellikle çok daha basittir: gelecekteki ebeveynler doğrudan kendi adlarına düzenlenmiş doğum belgesini alırlar.

Kliniğin rolü ve önemi

İyi bir yasal sisteme sahip bir ülkede bile sonuç büyük ölçüde kliniğe bağlıdır. Klinik; tıbbi süreci, hukuki desteği, taşıyıcı anne seçimini, belgeleri ve doğum sonrası desteği organize eder.

Ukrayna’nın en tanınmış kliniklerinden biri BioTexCom’dur. Klinik 20 yılı aşkın süredir uluslararası çiftlerle çalışmakta ve zor kısırlık vakaları, taşıyıcı annelik programları, yumurta donasyonu ve IVF konusunda uzmanlaşmıştır.

Sonuç

Dünyada taşıyıcı annelik çok farklı şekillerde uygulanmaktadır: bazı ülkelerde yasaktır, bazı ülkelerde yalnızca resmen izin verilir, bazı ülkelerde ise gelecekteki ebeveynler için gerçekten uygun koşullar oluşturulmuştur.

Ukrayna, taşıyıcı anneliğin:

  • yasal olduğu;
  • daha uygun maliyetli olduğu;
  • hukuki açıdan anlaşılır olduğu;
  • doğumdan sonra uzun süren mahkeme süreçleri gerektirmediği

az sayıdaki ülkeden biri olmaya devam etmektedir.

Bu nedenle Avrupa, Amerika ve diğer ülkelerden birçok çift için Ukrayna bugün sadece bir alternatif değil, ebeveyn olabilmek için en iyi fırsatlardan biridir.