Dünya Genelinde Eğilim: İnsanlık Neden Daha Az Çocuk Sahibi Oluyor?
Dünyanın çoğu ülkesinde giderek daha az çocuk doğuyor. Bundan 30–40 yıl önce yalnızca bazı gelişmiş ülkelerin sorunu gibi görünen durum, bugün küresel bir eğilim haline geldi. Avrupa, Japonya, Güney Kore, Çin, ABD ve artık Latin Amerika’nın birçok ülkesi ile Orta Doğu’nun bir kısmı da doğum oranındaki ciddi düşüşle karşı karşıya.
Demograflar bunu artık 21. yüzyılın en önemli değişimlerinden biri olarak görüyor. Çünkü mesele yalnızca doğan çocuk sayısı değil. Doğum oranındaki düşüş ekonomi, emeklilik sistemi, iş gücü piyasası, şehirlerin geleceği ve hatta 50 yıl sonra dünyanın nasıl görüneceğini etkiliyor.
Dünya Verileri: Doğum Oranı Neredeyse Her Yerde Düşüyor
1960’larda dünyadaki ortalama bir kadın yaklaşık 5 çocuk sahibi oluyordu. Bugün ise bu rakam kadın başına yaklaşık 2,2 çocuğa düştü. Bu, neredeyse yarı yarıya daha az demek.
Bir ülkenin nüfusunun azalmaması için kadın başına yaklaşık 2,1 çocuk gerekir. Buna “nüfusun kendini yenileme düzeyi” denir. Ancak bugün dünyanın yarısından fazlası bu seviyenin altında.
En düşük oranlara sahip ülkeler:
- Güney Kore — kadın başına yaklaşık 0,7–0,8 çocuk
- Çin — yaklaşık 1,0
- İtalya — yaklaşık 1,2
- İspanya — 1,2–1,3
- Japonya — yaklaşık 1,3
- Almanya — yaklaşık 1,5
Avrupa’daki birçok ülkede uzun zamandır nüfusun doğal olarak yenilenmesi için gereken sayıdan daha az çocuk doğuyor. Bunun sonucunda nüfus yaşlanıyor ve çalışma çağındaki insan sayısı azalıyor.
İnsanlar Neden Çocuk Sahibi Olmayı Erteliyor?
Doğum oranının düşmesinin temel nedeni insanların çocuk istememesi değil. Tam tersine, yapılan araştırmalar birçok ailenin iki hatta üç çocuk sahibi olmak istediğini gösteriyor. Ancak gerçek hayat bunu çoğu zaman neredeyse imkânsız hale getiriyor.
1.Ekonomik İstikrarsızlık
Konut fiyatları artıyor, yaşam pahalılaşıyor ve finansal güven azalıyor. Birçok genç için ev satın almak hatta kiralamak bile giderek zorlaşıyor. Bu nedenle aile kurma erteleniyor. İnsanlar önce eğitim almak, istikrarlı bir iş bulmak, para kazanmak ve ancak ondan sonra çocuk sahibi olmayı düşünmek istiyor. Sonuç olarak ilk çocuk giderek daha geç yaşta doğuyor. Avrupa ülkelerinde ilk çocuğun doğduğu ortalama yaş artık 30’u geçmiş durumda. Bazı şehirlerde bu yaş 33–35’e yaklaşıyor.
2.Kariyer ve Kadının Değişen Rolü
Günümüzde kadınların eğitim, kariyer ve kendini gerçekleştirme açısından birkaç on yıl öncesine göre çok daha fazla fırsatı var. Bu olumlu bir değişim, ancak demografiyi de etkiliyor. Birçok kadın çok genç yaşta çocuk sahibi olmak istemiyor; çünkü önce mesleki hayatını kurmak, maddi bağımsızlığını kazanmak ve kendini gerçekleştirmek istiyor. Sonuç olarak hamilelik çoğu zaman 35–40 yaşına erteleniyor. Ancak 35 yaşından sonra doğurganlık doğal olarak azalmaya başlıyor.
35 Yaşından Sonra Hamile Kalmak Neden Daha Zor?
Yaş ilerledikçe kadının yumurta rezervi azalır ve yumurtaların kalitesi düşer. 35 yaşından sonra doğal yollarla hamile kalma şansı daha hızlı düşer; 40 yaşından sonra ise birçok çift kısırlıkla veya çok sayıda başarısız tüp bebek denemesiyle karşı karşıya kalır.
Bu nedenle dünyada üreme tıbbına olan talep hızla artıyor.
Giderek daha fazla insan şu yöntemlere başvuruyor:
- Tüp bebek
- Yumurta donasyonu
- Yumurta dondurma
- Taşıyıcı annelik
- Embriyoların genetik testi
20 yıl önce bu programlar istisna olarak görülüyordu. Bugün ise birçok aile için ebeveyn olmanın tek gerçek yolu haline geldi.
Modern Dünyanın Paradoksu: İnsanlar Çocuk İstiyor Ama Sahip Olamıyor
Bugün dünya ilginç bir durumla karşı karşıya. Bir yandan doğum oranı düşüyor. Diğer yandan milyonlarca insan istedikleri çocuğa sahip olamıyor. Uluslararası kuruluşların tahminlerine göre, dünyadaki her altı çiftten biri çocuk sahibi olmakta zorluk yaşıyor. Bunun nedenleri farklı:
- ileri yaş
- stres
- çevre koşulları
- kronik hastalıklar
- üreme sağlığının bozulması
Yani sorun yalnızca insanların çocuk sahibi olmayı ertelemesi değil. Çoğu zaman insanlar ebeveyn olmaya hazır olduklarında, artık yeterli zamanın kalmadığını fark ediyor.
Farklı Ülkeler Doğum Oranındaki Düşüşü Nasıl Durdurmaya Çalışıyor?
Birçok ülkenin hükümeti doğum oranını artırmak için çeşitli teşvikler uygulamaya başladı.
Örneğin:
- Fransa’da ailelere çocuklar için yüksek yardımlar ödeniyor;
- İsveç ve Norveç’te uzun doğum izinleri ve devlet desteği bulunuyor;
- Güney Kore’de hükümet aile destek programlarına milyarlarca dolar harcıyor;
- Çin’de “tek çocuk politikası” kaldırıldıktan sonra ikinci ve üçüncü çocuğu teşvik eden uygulamalar başlatıldı.
Ancak bu önlemler her zaman işe yaramıyor. Nedeni basit: Modern insan çocuk sahibi olma kararını yalnızca paraya göre vermiyor. İstikrar, konut, güvenlik hissi ve iş ile aileyi bir arada yürütebilme imkânı da çok önemli.
30–50 Yıl Sonra Dünya Nasıl Olacak?
Eğer bu eğilim devam ederse, yüzyılın sonuna kadar birçok ülkenin nüfusu azalmaya başlayacak.
Bu durum en çok şu bölgeleri etkileyecek:
- Avrupa
- Japonya
- Güney Kore
- Çin
- Doğu Avrupa’nın bir kısmı
Birçok ülkede yaşlı insan sayısı artacak, genç nüfus ise azalacak. Bu da şu sonuçlara yol açacak:
- çalışan sayısında azalma;
- emeklilik sistemine daha fazla yük;
- okulların ve kreşlerin kapanması;
- göçün rolünün artması;
- üreme tıbbına daha fazla ihtiyaç duyulması.
Bazı uzmanlara göre, birkaç on yıl içinde tüp bebek, yumurta donasyonu ve taşıyıcı annelik programları, bugün diş hekimliği veya kardiyoloji ne kadar yaygınsa o kadar sıradan hale gelecek.
Üreme Tıbbı Neden Giderek Daha Önemli Hale Geliyor?
Dünya genelinde doğum oranının düşmesi, insanların artık çocuk hayali kurmadığı anlamına gelmiyor. Tam tersine, aile kurma isteği hâlâ çok güçlü. Ancak yaş, yaşam tarzı ve sağlık sorunları nedeniyle giderek daha fazla insan yardıma ihtiyaç duyuyor.
İşte bu yüzden modern üreme tıbbı bugün kilit bir rol oynuyor. Birkaç yıl önce durumunu umutsuz gören insanlara yeni bir şans veriyor. Tüp bebek, yumurta donasyonu, taşıyıcı annelik ve diğer modern teknolojiler dünyada milyonlarca ailenin ebeveyn olmasına yardımcı oldu. Ve büyük olasılıkla önümüzdeki yıllarda bu teknolojilerin önemi daha da artacak.
